Maandelijks archief: november 2014

De Kas in November

kas_in_november

Ik heb een paar jaar geleden een tunnelkasje gebouwd van een aantal oude bogen en folie. In dat kasje heb ik rozen gestekt, tomaten en andere groentes gekweekt, maar eigenlijk alleen maar vanaf het vroege voorjaar tot in de herfst. Ik kwam er nooit aan toe om in augustus na te denken over de herfst… Stom: dit jaar wel en het resultaat is geweldig. Ik heb nu nog Basilicum, pepers, paprika, kropsla, veldsla, andijvie, spinazie, radijs en Romaanse sla in de kas. Wat een luxe! Toch mis ik wat. Ik heb gelezen over broeibakken met paardenmest. Dit is een bak van ongeveer 75cm hoog en dan 1 x 2 meter of iets dergelijks. Die bak maak je van oude planken, multiplex of wat je maar hebt liggen. Dan vul je hem met verse (paarden) mest, en laat het de hele winter composteren. De warmte die hier van afkomt zou genoeg zijn om de kas de hele winter door te verwarmen. Dát ga ik doen! Overigens is het door het enorm zachte weer ook in de moestuin nog feest: Andijvie, prachtige snijbiet, prei, wortels en winterwortelen; genoeg. Wél beginnen de aardappels, door het vroege voorjaar super vroeg gepoot en dus ook geoogst, al uit te lopen in de kelder. Ik bestrooi ze immers niet met een middeltje tegen uitlopen…

Kappertjes van Oost-Indische Kers

OostIndischeKers-2

(English version here)

Oost-Indische Kers (Tropaeolum majus) is een prachtplant voor in de moestuin, en dan speciaal voor de wat saaie plekken zoals een composthoop of het tuinhek zoals hierboven. Als je hem een keer hebt gezaaid komt-ie elk jaar spontaan weer op uit zaad van het jaar daarvoor. Dat is geen probleem, want als je hem zat bent schoffel je de kiemplantjes gewoon weg en ben je er van af. Dat zou zonde zijn, want je kan alles van deze plant eten. Oost-Indische Kers is een waardplant voor luizen en koolwitjes, en kan dus gebruikt worden om de luizen en rupsen bij je andere groentes weg te houden. Handig! Bij de allereerste vorst is het afgelopen en sterft de plant en wordt snot. Die resten gooi je op de composthoop.

De smaak is fris-scherpachtig als van radijs of rettich. De eetbare bloemen zijn een spectaculaire kroon op elke zomersalade, het jonge blad eet je als sla en de bloemknoppen en zaden kan je inmaken. Dat laatste is wat ik heb gedaan. Wat je krijgt zijn kappertjes met een fris-scherp randje, heerlijk in salades of om een wat saaie tomatensaus op te peppen.

De werkwijze is simpel:
– Pluk de jonge zaden, dat zijn de zaden die nog aan de plant zitten en nog niet verhout zijn. Als je plant niet zo gigantisch is als hierboven spaar je ze op in een paar dagen, je kan ze prima bewaren in de koelkast. Oost-Indische kers produceert eindeloos door.

OostIndischeKers-1 OostIndischeKers-3

– Was de zaden en zet ze een etmaal weg in heel zout water. Daarna spoel je ze grondig af om het zout weg te spoelen
– Maak een inmaakazijn van wijnazijn (of kruiden azijn of welke azijn je lekker vindt, wel wit) en suiker met inmaakkruiden. Laat je fantasie gaan. Ik gebruik in dit voorbeeld laurier, mosterdzaad en een paar peperkorrels. Laat de azijn even doorkoken
– Steriliseer de potjes. Dat kan in de oven, maar ook in de magnetron met wat water er in dan maar koken. Vergeet je deksels niet apart te steriliseren in een pan kokend water. Let op: metalen deksels roesten door de zure azijn. Als de metalen deksel van binnen geplastificeerd is kan je ze wel gebruiken
– Doe de zaden in de potjes, giet het hete azijnmengsel er over en dan de deksel er op.
– Een maand laten trekken voor optimaal resultaat. Je kan dit maanden bewaren.

OostIndischeKers-4 OostIndischeKers-5

 

Compost (bakken) Maken

compost bakken van oude pallets

Compost is goud voor de moestuin. Het herstelt de structuur, voegt bodemleven toe, zorgt voor een goede waterbalans en geeft voeding. Bovenal: het is de perfecte manier om al je plantaardige tuin- en keukenafval nuttig her te gebruiken. Compost kan je maken op ene hoop waar je alles op gooit, maar gaat beter in een compostbak. Ik heb met diverse compostbakken en -tonnen geëxperimenteerd : de bekende ronde groene “VAM” containers, een vierkant zwart plastic exemplaar enzovoorts, maar het resultaat of de werkbaarheid waren altijd ronduit teleurstellend. Compost door een klein luikje aan de onderkant scheppen werkt niet voor mij, en als je een beetje moestuin hebt kan je bijna niets kwijt in zo’n tonen heb je er dus meer nodig. In een boek over composteren en bodemleven las in dat de perfecte compostbak 1x1x1 meter is, rondom open om lucht door te laten en aan de voorkant open te maken om het uitscheppen makkelijk te maken. Idealiter heb je er drie naast elkaar zodat je de compost makkelijk kan omzetten in de bak er naast. Dat is belangrijk, want elke keer omzetten halveert de tijd die nodig is om de resten in hoogwaardige compost om te zetten en mengt de boel even goed door elkaar.

 compost-3 compost-4

Er zijn prachtige exemplaren te koop. Met betonnen staanders en hard houten planken, van gaas enzovoorts. Met oude pallets gaat het ook, dacht ik! Ik heb palen in de grond geslagen waar de pallets overheen geschoven zijn. De compostbakken zijn tegen het gazen tuinhek gezet en open aan de achterkant, dat scheelt vier pallets op drie bakken. In totaal had ik zo zes pallets nodig. De bakken staan er nu een jaar en het systeem werkt perfect.

Al ons groenafval gaat er op, net als al het (moes) tuinafval. Wortelonkruiden als winde, en brandnetel gooi ik er niet op, die gaan in de groene kliko, net als afval met veel zaad. Dikkere takken en snoeihout knipte ik in eerste instantie in stukken maar dat werkt slecht in de praktijk: het hout verteert maar heel langzaam. Ik versnipper het snoeihout dus nu eerst met een geleende versnipperaar, zie de foto hieronder voor het verschil, de takken in de achterste bak zijn een jaar oud en snoeiafval van de appels en peren. De snippers beginnen meteen te composteren en je voelt de temperatuur in een paar dagen oplopen. Om dit proces te versnellen is wat extra stikstof handig om de bacteriën te voeden; ik heb daarom wat kippenmestkorrels door de snippers geschept.

Het resultaat? Prachtige compost om de tuin te voeden, en een mooie duurzame full-circle in ons groenafval. Top!

compost-2