Categorie archief: Buitenleven

Elzen snoeien: oranje boven!

elzenstobben

Eens in de zoveel jaar moeten we onze elzenhagen onderhouden. Dat komt er op neer dat je ze met de kettingzaag kort afzaagt; het hout gaat onze CV-houtkachel in en is een prima aanvulling op het eiken- berken- en beukenhout. De geur van brandend elzenhout is heerlijk zoet, je herkent het direct.  Vroeger was elke weide in de Gelderse Vallei omzoomd met elzen. De boeren gebruikten het om te stoken en het was een ideale windbreker en had wellicht ook een afrasteringsfunctie. Ideaal hout, want het groeit als een dolle (tel de ringen op de foto maar) en je hoeft het vrijwel niet te kloven. De lange rechte stammen worden direct in blokken gezaagd en kunnen al na een jaar drogen de kachel in. Als je een els afzet gebeurt er iets geks: de zaagsnede kleurt binnen een uur helder oranje; een prachtig gezicht die oranje stobben langs de sloot!

Rozenbottels eten

Bottelrozen zijn rozen die na de bloei vruchten (rozenbottels!) geven. Strikt genomen is daarmee vrijwel elke roos een “bottelroos”; maar in het spraakgebruik bedoelen we hiermee alleen die rozen die uitzonderlijke bottels geven. Over het gebruik hiervan in de (natuur)geneeskunde en in de keuken is veel te zeggen. In dit artikel een overzicht in vogelvlucht van het historische gebruik van de rozenvrucht.Rozenbottels op schaal krans

Rozenbottels zijn al eeuwen een essentieel onderdeel van onze westerse (natuur) geneeskunde. De Romein Plinius Secundus de Oudere maakt reeds in de eerste eeuw in zijn ‘Naturalis Historia’ melding van de helende werking van de roos. Het is overigens opmerkelijk hoe gecultiveerd de roos toen al was. Rozenbottelthee wordt tot op de dag van vandaag als remedie tegen allerlei aandoeningen gedronken. Niet vreemd, daar rozenbottels hoge percentages bioactieve stoffen en essentiële vetzuren bevatten.

Het was Karel de Grote die opdracht gaf tot het op grotere schaal verbouwen van rozenbottels voor medicinale doeleinden. In het taalgebruik van de middeleeuwen wordt Rosa rubiginosa, (de wilde Wijnroos, Egelantier) aangeduid als “de plant tegen de dood”. Rozenbottelpreparaten zouden onder andere heilzaam zijn bij nier- en blaas problemen, iets wat tot op de dag van vandaag wordt beaamd. Koffie van de (voorzichtig) geroosterde zaden wordt in Chili gebruikt als middel tegen ontstekingen van het maagslijmvlies, en koudgeperste olie uit de zaden werkt opvallend goed tegen brandwonden.

Recentelijk is gebleken dat een preparaat van rozenbottels een zeer positieve werking heeft bij bot-en spierziektes als Artritis. Dit preparaat komt uit Denemarken en is een mooi voorbeeld van hoe oude kennis en moderne marketing en productiemethoden elkaar kunnen versterken.

rozenbottels Rosa canina

Het is echter het extreme gehalte aan antioxidanten zoals vitamine C van de rozenbottel die de vrucht uiteindelijk écht populair zou maken. Er is vrijwel geen andere vrucht die dezelfde hoeveelheid vitamine C kan leveren als de rozenbottel; gemiddeld 30x meer dan sinaasappels en 17x meer dan Kiwi’s; een overzicht is onderaan dit artikel beschikbaar. Door rozenbottels te gebruiken was het bestrijden van bijvoorbeeld scheurbuik bij zeelieden goed mogelijk. Tijdens de Battle for Britain was door het Duitse beleg de aanvoer van citrusvruchten vrijwel onmogelijk geworden en zag de Britse regering al snel in dat er maatregelen genomen moesten worden. De bevolking werd het advies gegeven gelei van (wilde) rozenbottels te maken om maar genoeg vitamine C binnen te krijgen. Tot op de dag van vandaag worden rozenbottels gezien en aangeplant als bron van vitamine C. Hetoer-Hollandse (in ieder geval sinds de jaren ’60 van de vorige eeuw) merk Roosvicee is een samentrekking van Roos Vitamine C(ee).

gemengde rozenbottels

In principe is elke rozenbottel geschikt, maar er zijn grote verschillen in het vitamine C gehalte. Daarnaast zijn er allerlei praktische zaken zoals de maat van de bottel, opbrengst per vierkante meter, bedoorning, groeikracht etc. Een aantal soorten die er uit springen zijn ook in Nederland te vinden: Rosa alpina, Rosa rugosa (de “japanse bottelroos”) Rosa rubiginosa (de Egelantier). De krachtpatser die ook nog eens goed te telen is is Rosa PiRo03, de Pillnitzer Vitaminrose. PiRo 03 levert 1150mg vitamine C per 100g verse bottels en is een kruising van Rosa dumalis x Rosa pendulina var. salaevensis. PiRo 3 is daarmee met recht een Vitamineroos te noemen.

De soort is rond 1960 specifiek voor de vitamine C productie ontwikkeld in Dresden, Duitsland. De planten worden 1-2 meter hoog en zijn bijna doornloos. De vruchten zijn rood en 3 cm lang bij 1,5 cm dik. De roos in in zeer grote aantallen aangeplant in Duitsland, het toenmalige Tsjechoslowakije  en de USSR. De soort is zeer gezocht en laat zich eenvoudig telen maar lastig te krijgen. Ideaal voor wie zelf aan de slag wil met rozenbottel producten of om bijvoorbeeld de paarden of uw andere dieren bij te voeren!

Piétrain varkens

100% natuurlijk opgefokte buiten varkens

Vorig jaar hadden we voor het eerst varkens, en de smaak van het vlees is onovertroffen; heeft niets te maken met wat je in de winkel of bij de slager koopt. Het zette ons aan het denken: als deze dieren zulk uitmuntend vlees produceren, wat zijn we dan achterlijk met zijn allen om met minder genoegen te nemen. Natuurlijk: ik weet dat dit onbetaalbaar is, maar ik eet graag een paar keer minder vlees om dan een keer dit te mogen proeven…

November = Slachtmaand, dus dan gaan de Piétrain varkens die we in mei als biggen kregen binnenkort naar de slager. Ze zullen nu rond de 100 kilo wegen; onvoorstelbaar hoe snel en efficiënt een varken groeit. We hebben de dieren het hele seizoen buiten laten lopen, in de wei en onder de eikenbomen hier op het erf. Die wei is grondig omgeploegd, en dat is te zien aan de spieren van de dieren. Het rennen en wroeten heeft er een soort van bodybuilders van gemaakt. Piétrain varkens hebben de “dikbil-factor” (LOL) en dat is goed te zien. Heb je interesse? Waarschijnlijk hebben we te veel, dus stuur even een mailtje. Wees wel snel, want we kunnen niets opslaan: slachtdatum = ophaaldatum!

Gerookte Ham

Gerookte ham van eigen Pietrain varken

Werelds. Afgelopen December slachtten we onze Pietrainvarkens. Vakman Tiemen Visser uit Lunteren slachtte de dieren en maakte naast de gebruikelijke zaken rookworst, gerookt buikspek maar rookte ook een ham voor me. Die ham heeft de hele winter en dit voorjaar op een droge plek op de deel gehangen. Elke paar weken veegde ik de schimmels er van af en zag hoe het vlees indroogde, op de buitenkant verschenen zoutkristallen. Dit weekeinde hebben we de ham voorzichtig aangesneden. Wat een smaak; geweldig… Ik vraag me nu af wat het effect is van andere houtsoorten om te roken etc. Drie weken geleden zijn weer nieuwe varkens in het hok gegaan en de biggen mogen binnenkort de wei in om zich vol te proppen met wat daar en onder de eiken te vinden is. Wordt vervolgd!

December Slachtmaand

Geslacht Piëtrain varkenW

We hebben deze zomer drie Piëtrainvarkentjes onder onze eiken en houtwallen laten opgroeien. Het is onwaarschijnlijk hoe snel een varken groeit: toen we ze kregen eind mei wogen ze 25 kilo, nu begin december wegen ze ruim 105 kilo. De varkens hebben een zeer goed leven gehad: de hele dag buiten, geen rotzooivoer maar goed voer, en toen ze na twee weken naar buiten gingen zagen we dat ze steeds minder voer gingen eten maar hun kostje buiten bij elkaar sprokkelden. Met name de rijke eikeloogst was een feest, ze moeten honderden kilo’s hebben weggewerkt.
We hebben het Piëtrain ras uitgezocht op de hoge vleeskwaliteit: weinig vet en hoge kwaliteit vlees. Daar zijn we niet in teleurgesteld, integendeel! We hebben de varkens deskundig laten slachten en uitsnijden door vakman Tiemen Visser in Lunteren.
Een varken is overgenomen door Leonard Elenbaas, een zeer gedreven chef die met pure passie met de natuur kookt, een ging naar een andere relatie en de derde in de vriezers van ons zelf en een aantal goede vrienden. Het vlees in onbeschoft goed, en geen enkel vergelijk met wat ons wordt aangeboden door de slager of supermarkten. Wát een verschil! De eerste kennismaking was het gehakt; ik ging er van uit vocht te zien, maar niets! Geen druppel. De karbonades zijn vergelijkbaar met biefstuk, de worstjes zalig en de gerookte spek onwaarschijnlijk. Een mooie les….

Wat een Prachtbloemen!

boerenjasmijn_klein

Ergens tussen een verwilderd stuk van onze voortuin (correctie – nog niet door ons aangepakt, alles is wild hier) staan twee totaal onopvallende struiken die dit seizoen in ene exploderen met de prachtigste bloemtakken. Het blijkt boerenjasmijn te zijn. De takken staan prachtig op onze schouw! Ik las ergens dat ze wel 3x3x3 meter kunnen worden; die moeten we dus ergens solitair zetten midden in een grasveld; geweldig! Dat wordt dus nóg een klusje voor de buurman met zijn graafmachine deze herfst….

De bijen zijn gevlogen….

honing_img_7418

Een van de bijenkasten is leeg. Nou ja, zonder bijen, want de kast zit tjokvol met honing en is dus loodzwaar. Waarom de bijen vertrokken zijn is een raadsel. Eerder deze winter vonden we in de buurt van de kast een enorme raat die om een paal was gebouwd. Eind januari was het prachtig weer, en waren de bijen behoorlijk actief. Zouden ze toen zijn gaan zwermen? We weten het niet en komen er nooit achter, maar de honing ziet er prachtig uit!

Couronne d’Eglantier

couronneimg_6582

Onder het merk “Couronne d’ Eglantier” worden er rozenbottelkransen gebonden op Kwekerij De Pol! De kransen zijn echt supermooi in hun houten kistjes met het mooie grafische werk van Sander. Wat opvalt is dat een krans van vorig jaar eigenlijk alleen maar aan karakter wint! Blijkbaar rijpen rozenbottelkransen net zo mooi als goede Bordeaux. Zie de foto’s onderaan maar. De kransen zijn te koop via de website van Kwekerij De Pol